پاسخ به پرسش‌های اصلی مکاتب امنیتی از منظر فقه با تأکید بر دیدگاه صاحب جواهر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد تمام دانشگاه باقرالعلوم(ع)

2 دانش پژوه دکتری فقه سیاسی

چکیده

در مکاتب امنیتی رایج در دنیا پرسش‌هایی در حوزه: مفهوم، ابعاد، سطوح، مرجع و روش تحصیل امنیت مطرح است. دو پرسش دیگر مربوط به تعیین و تعریف دوست و دشمن و راهکارهای استراتژیک امنیتی است. در مقاله حاضر سعی شده است پرسش‌های مذکور با بهره‌گیری از فقه، به‌ویژه از نظر صاحب جواهر، پاسخ داده شود. در فقه کنونی باب یا کتاب مستقلی در خصوص امنیت وجود ندارد؛ ازاین‌رو بحث این مقاله رویکرد ظرفیت شناسانه دارد و سعی کرده است از مباحث فقهی موجود دلالت امنیتی آنها را مورد توجه قرار دهد. در فقه و شریعت اسلامی، بحث حفظ نفس، حفظ عقل، حفظ نسب، حفظ ناموس، حفظ مال، حفظ دین و دارالاسلام آمده و حفظ همان «بقا» است. در نگاه فقه جواهری ابعاد امنیت، به صورت تعالی‌یافته تفسیر گردیده است که افزون بر بُعد مادی و معنوی، شامل ابعاد فردی، اجتماعی، نظامی، سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، و زیست‌محیطی می­گردد. این مقاله بر اساس آموزه‌های فقهی و مبانی اسلامی، روش‌های تحصیل هریک از ابعاد امنیت را بررسی و روشن ساخته است.

کلیدواژه‌ها